ယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်း

ၸိုဝ်ႈ = ယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်း

ၸိုဝ်ႈတၢင်ႇမဵဝ်း Java tea, Kidney tea plant, Cat's whiskers

ၸိုဝ်ႈၽၢႆႇၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ႁွင်ႉ Orthosiphon aristatus (Blume) Miq. (ထႅင်ႈၸိုဝ်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ၸႂ်ႉ Clerodendranthus spicatus (Thunb.) C.Y.Wu, Orthosiphon grandiflorus Bold., Orthosiphon stamineus Benth.) ပဵၼ်ယႃႈဢၼ်ယူႇၼႂ်းမူႇဢိမ်ၶိမ်း (LAMIACEAE หรือ LABIATAE)

ယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်း ဢွၵ်ႇပဵၼ်တူၼ်ႈ မီးမွၵ်ႇ မီးမၢၵ်ႇ

 ယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်း ပဵၼ်တူၼ်ႈယႃႈဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းလႆႈၼႆ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇ ပူႇမွၼ်ႇၼၢႆးယႃႈႁဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးႁူင်းယႃ ဢမ်ႇမီးႁွင်ႈယႃမိူၼ်ၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ် တေၸႂ်ႉတူၼ်ႈယိူဝ်ႈတူၼ်ႈယႃႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းထိူၼ်ႇၼႂ်းပႃႇ ၸွမ်းၶႅပ်ႇဝၢၼ်ႈၼႃးသူၼ် ၸွမ်းဝၢင်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေႁဵတ်းပဵၼ်ယႃႈယႃမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။

တူၼ်ႈယိူဝ်ႈတူၼ်ႈယႃႈ တၢင်းမူတ်းတၢင်းသဵင်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၽၵ်းၶဵဝ် ဢၼ်ႁဝ်းႁႃးၵႆႉၵႆႉဢဝ်မႃးၵႅင်ၵိၼ်ပဵၼ်ၽၵ်းၵပ်းၶဝ်ႈၵေႃႈမီးတၢင်းၼမ် ၊ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်တူၺ်းၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇယၢမ်းလဵဝ်ၼႆၸိုင် တေလႆႈႁူႉႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းဝႃႈၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇသူႈမီးတၢင်းပဵၼ်သင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈၵူၼ်းမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶဝ်တေဢဝ်တူၼ်ႈယိူဝ်ႈတူၼ်ႈယႃႈႁဵတ်းပဵၼ်ၽၵ်းသေၵႅင်ၵိၼ်ၵပ်းၶဝ်ႈ ။

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၽၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈသင်သေ ဢွၵ်ႇမႃးၸွမ်းၾိင်ႈသၽႃႇဝ ၸွမ်ႉဢုတု ယႃႇသီႇ ဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈသင်ၵေႃႈတေလႆႈၸႂ်ႉၼမ်ႉသၢၼ်ၶေးမီးႁူတ်းၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇမီးမူင်ႈမႅင်းယႃႉၵဝ်း။

ယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်းမီးၽွၼ်းလီတၢင်းၼမ်

တူၼ်ႈယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်း

ၸွႆႈယႃပၼ်ၼိူဝ်ႉၼင်ၼႂ်းႁူးၶူႈလင်ၸဵပ်း

ၸွႆႈယႃတၢင်းပဵၼ်တႆ လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ႁူင်းယဵဝ်ႈၸဵပ်း (တူၼ်ႈ လႄႈ မႂ် )

ၸွႆႈလၢင်ႉလၢင်ႉပၼ်ၽိတ်ႉၵွင်ႉဢၼ်ၶိုတ်းၶမ်ဝႆႉၼႂ်းတပ်း တႆ လႄႈ ႁူင်းယဵဝ်ႈ 

ၸွႆႈတၢင်းပဵၼ်ၼွင်ၼႂ်း

ၸွႆႈယႃပၼ်တၢင်းပဵၼ်ၸွမ်းပေလင်လႄႈဢႅင်ႈ (မႂ် လႄႈ တူၼ်ႈ)

မႂ်ယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်း

ၸွႆႈလူတ်းယွမ်းႁႅင်းလိူတ်ႈၶိုၼ်ႈသုင်

ၸွႆႈယႃပၼ်တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈဝၢၼ်

ၸွႆႈယႃပၼ်တၢင်းပဵၼ်ယဵဝ်ႈၵႅတ်း ၊ ယဵဝ်ႈဢမ်ႇသႂၢင်ႇ ၊ ၸွႆႈယႃပၼ်တၢင်းပဵၼ်လီႉ ၊ (မႂ် ႁၢၵ်ႈ လႄႈ တူၼ်ႈ)

ၸွႆႈယႃပၼ်တၢင်းပဵၼ်တႆၸဵပ်း လႄႈ လီႉၼႂ်းတႆ

ႁၢၵ်ႈတူၼ်ႈယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်း

-

မၢၵ်ႇယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်း

ၸွႆႈႁႂ်ႈႁွႆးၸဵပ်းၼႂ်းႁူင်းၶဝ်ႈႁွမ်ႇ လႄႈႁၢႆၶႅၼ်း

ၸွႆႈၵႄႈပၼ်တၢင်းပဵၼ်တွင်ႉႁေႈ

ၸွႆႈၵႄႈတၢင်းပဵၼ်တုၵ်ႉၶိတ ( ပိူၵ်ႇမၢၵ်ႇမၼ်း)

လၢႆးၸႂ်ႉ လၢႆၵိၼ်မၼ်း

ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်းၶဝ် ဢဝ်တူၼ်ႈမွၵ်ႇမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈႁူဝ် ယႃႈၼူတ်ႇမႅဝ်းၼႆႉတၢၵ်ႇႁႅင်ႈသေတူမ်ႈၵိၼ် မိူၼ်ၼင်ႇပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်းၵိၼ်ၼမ်ႉၼဵင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢဝ်တူၼ်ႈမၵ်ႇမၢၵ်ႇႁၢၵ်ႈႁူဝ်ဢၼ်လိပ်းၶဵဝ်မၼ်ႉတူမ်ႈၵိၼ်ၵေႃႈလႆႈ

သင်ဝႃႈၵိၼ်ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီႈတႃႇပၢႆးယူႇလီၼႆၸိုင် ဢဝ်တူမ်ႈၼမ်ႉမႆႈသေၵိၼ်ပၼ်ၵူႈဝၼ်း ၼိုင်ႈဝၼ်လႂ်သၢမ်ပိၵ်ႈ ယၢမ်းၸဝ်ႉ ယၢမ်းဝၼ်းတဵင်ႈ ယၢမ်းၶမ်ႈမိူဝ်ႈတေၶဝ်ႈၼွၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ။