ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ (ႁွင်ႉ) သိူဝ်ထႅၼ်ႈ

 ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ (ႁွင်ႉ) သိူဝ်ထႅၼ်ႈ  ဢၼ်ၸဝ်ႈၸၢင်ႉ ယွင်ႁူၺ်ႈ လၢတ်ႈၼႄ

ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် သိူဝ်ထႅၼ်ႈ ၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၵူၼ်းမိူင်း ၽၵ်းၵႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈသေတႃႉ မၼ်းၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁဵၼ်းထိုင် ၸၼ်ႉၸွမ်ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ။ မၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်း။ ပဵၼ်တႆးၵေႃႉလီၵၼ်တင်း ၸဝ်ႈၵျေႃႇထုၼ်း (ၽူႈႁတ်းငၢၼ် ပၢင်တိုၵ်းတၢင်ႉယၢၼ်း)။

တီႈၼႂ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းလႆႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ပဵၼ်ၵႅမ် ၸဝ်ႈၵျေႃႇထုၼ်း ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၸိုင်ႈတႆး SIA  ပွတ်းၵဵင်းတုင်။ ဝၢႆးလင် ၸဝ်ႈၵျေႃႇထုၼ်း တူၵ်းသုမ်းၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ လႆႈပၢႆႈဢွၵ်ႇထုင်ႉမိူင်းၵဵင်းတုင် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈလၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈမၼ်း ဢမ်ႇမီးပၵ်းမီးပိူင်။

1961  မၼ်းႁွတ်ႈၵႂႃႇတီႈငဝ်ႈငုၼ်းသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ဢၼ်တႄႇၽွတ်ႈတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NLA) ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၸွမ်းၵဝ်ၶႃႈ လၵ်ႉၶဝ်ႈမႃးတီႈယၢၼ်ႇၵုင်ႇ ၵမ်းၼိုင်ႈ။

1964  မႁႃႇတေႇဝီႇ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ယွင်ႁူၺ်ႈ ႁွင်ႉၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတႆး ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေ ၶိုၼ်းၽွတ်ႈတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ လႆႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈမၢႆ ၵႅမ်တူဝ် မႁႃႇတေႇဝီႇ ၸဝ်ႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ယွင်ႁူၺ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) ။ ၵွပ်ႈမၼ်း ဢမ်ႇႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၼႃႈတီႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းလႆႈတဵမ်တီႈလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇပူတ်းပႅတ်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႆႈၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းတပ်ႉၸုမ်း မၢႆ (2) သေယဝ်ႉ သွၼ်ႉမိင်ႈၵူပ်ႉၵူႈၵၼ်တင်း လုၵ်ႈယိင်း ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းလိူၼ်း။

1967 မၼ်းႁူၺ်းႁွင်ႉဢဝ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇ (လုၵ်ႈၸၢႆး ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းလိူၼ်း) လႄႈ တပ်ႉၸုမ်းမၢႆ(2) ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSA) သေ ယွမ်းႁပ်ႉႁဵတ်း ၸုမ်းၵႃႇၵွႆႇယေး တႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၵမ်။

1970 ဝၢႆးယွမ်းႁဵတ်း ၵႃႇၵွႆႇယေးမၢၼ်ႈ လႆႈသၢမ်ပီပၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းၶိုၼ်းဢွၼ် ၸဝ်ႈသိူဝ်ၼုမ်ႇ ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇမႃးၸူး တီႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တိူင်းသိုၵ်းမၢႆ(1)။

1971  ၽွတ်ႈတင်ႈ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆးသေ ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ လႆႈႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉ ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၵေႃႇမတီႇငဝ်ႈငုၼ်း။

1977  ၸၢႆးၸၢမ်ႇမိူင်း (ၽူႈပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး) ပူတ်းထွၼ်ပႅတ်ႈ ၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း၊ ၼႂ်းပႃႇတီႇတင်းသဵင်ႈ ယွၼ်ႉမၼ်းႁဵတ်းၽိတ်းပၵ်းပိူင်။ ၵွပ်ႈၼႆ ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ ၶၢႆႉဝႅၼ်ၶဝ်ႈၸူး ပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ။

1984  တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးတင်းပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ၶိုၼ်းလဵၼ်ႈၵေႃႉၵၼ်လႄႈ ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်းၽႅဝ်မႃး ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး။

1989  မိူဝ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းဝ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉသေ ဢဝ်ငမ်းယဵၼ်ၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၽူႈပွင်ၵၢၼ်ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ၸၢႆးလဵၵ်ႉ ၵိုတ်းယူႇၼႂ်းထိူၼ်ႇသေတႃႉ ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ ဢွၼ်ဢဝ်တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆးသေ ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။

1992  ၸၢႆးၵျေႃႇၸိင်ႇ လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉတၢင်ႇပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSJAC)

1996  လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉတၢင်ႇပဵၼ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ မုၵ်ႉၸုမ်းငမ်းယဵၼ်ၸိုင်ႈတႆး (SSPC) လႄႈ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၵေႃႁူမ်ႈသၢင်ႈၸိုင်ႈတႆး။

2005  လႆႈထုၵ်ႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်း ၸွမ်းၵၼ်တင်းႁူဝ်ၼႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးတင်းၼမ်သေ ၺႃးပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 97 ပီ။

2012  ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလွတ်ႈဢွၵ်ႇၶွၵ်ႈမႃးသေ လႆႈထုၵ်ႇယုၵ်ႉတၢင်ႇပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈမၢႆ(1) ၼႂ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး/တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။

ငဝ်ႈတိုၼ်း Tuen Harn Media