တူၼ်ႈမႆႉၵူင်

 ၽႃႇသၢႇၵႂၢမ်းတႆး ၸိုဝ်ႈမႆႉမီးၵူင်တၢင်းလၢႆ

မႆႉသၢင်းၶမ်း

 ဝေႃးႁႃႇရ မႆႉမီးၵူင်တၢင်းလၢႆ

1.  မႆႉသၢင်းၶမ်း
2.  မႆႉသၢင်းၸိင်
3.  မႆႉသၢင်းၵူင်
4.  မႆႉသၢင်းႁူဝ်ႁဵဝ်
5.  မႆႉသၢင်းၼၢမ်
6.  မႆႉမႆႉသၢင်းလမ်
7.  မႆႉမႆႉလၢၼ်း
8.  မႆႉၽႅတ်ႈ
9.  မႆႉပေႃႈ
10.  မႆႉတင်ႈၶႃ
11.  မႆႉၶဝ်ၵႂၢႆး
12.  မႆႉၸလွမ်း
13.  မႆႉပေႃႈ
14.  မႆႉလမ်လူင်
15.  မႆႉတူၼ်ႈၶႅမ်
16.  မႆႉၵွင်ႈယႃႈ
17.  မႆႉဢေႃႈ
18.  မႆႉဢေႃႈသေး
19.  မႆႉၶဝ်ႈလၢမ်
20.  မႆႉမွင်
21.  မႆႉမွင်တႃမႅၼ်း
22.  မႆႉမွင်ႁူဝ်ႁဵဝ်
23.  မႆႉမွင်ၵူင်မၢင်
24.  မႆႉႁူၵ်း
25.  မႆႉထုၼ်
26.  မႆႉပူၵ်ႇ
27.  မႆႉပူၵ်ႇဢေႃး
28.  မႆႉပူၵ်ႇၵူင်မၢင်
29.  မႆႉတွင်းၶမ်း
30.  မႆႉၵူင်မဵၼ်
31. မႆႉပူၵ်ႇ
32. မႆႉသၢင်းၶီ

လၢႆးႁဵတ်းၵိၼ် ၼေႃႇမႆႉ

1.  ၼေႃႇၵႅင်
2.  ၼေႃႇၸေႃး
3.  ၼေႃႇဢုပ်ႉ
4.  ၼေႃႇႁုင်
5.  ၼေႃႇၶူဝ်ႈ
6.  ၼေႃႇၵူဝ်ႈ
7.  ၼေႃႇမိုတ်ႈ
8.  ၼေႃႇသႃႈ
9.  ၼေႃႇတမ်
10.  ၼေႃႇလူၵ်ႈ
11.  ၼေႃႇၵူဝ်ႈ
12.  ၼေႃႇတူမ်ႈ
13.  ၼေႃႇလိူင်
14.  ၼေႃႇလၢႆႈၼမ်ႉ
15.  ၼေႃႇၸေႈတႃႈ
16.  ၼေႃႇမူၵ်း
17.  ၼေႃႇယၢင်ႈ
18.  ၼေႃႇသူမ်ႈ
19.  ၼေႃႇယၼ်ႈ
20.  ၼေႃႇႁဵဝ်ႇ
21.  ၼေႃႇႁႅင်ႈ

လၢႆးၶဝ်ႈတၢင်းၸ်ႂႉတိုဝ်း မႆႉမူဝ်ႇ

51. ဢဝ်ႁဵတ်းဝတ်ႉၵျွင်း သိမ်ႇ ၸလွပ်ႈ သုမ်ႉ ႁိူၼ်း မုင်းႁိူၼ်း လၢၼ်ႉ ၶူဝ်ၶၢမ်ႈ ႁၢင်းလိၼ်း ပေး လွမ်ႉႁူဝ်ႉ 

52. ဢဝ်ၸၵ်းႁဵတ်းတွၵ်ႇ သၢၼ်ၽြႃး သၢၼ်ႁၢင်ႈၵူၼ်း သၢၼ်ႁၢင်ႈတူဝ်သတ်း သၢၼ်ၽႃ ၽၢၵ်ႈသိူဝ်ႇ သၢၼ်ယွင်ၶဝ်ႈ သၢၼ်ပဵတ်ႈ သၢၼ်သွင်း သၢၼ်ၵူၺ် သၢၼ်သၢတ်ႇ သၢၼ်ၸွၵ်ႉၶူႇ သၢၼ်တင်ႇၼင်ႈ ဢူႇတီႈၼွၼ်း သၢၼ်ႁဵတ်းၵုပ်း တႅပ်းဝီး သၢၼ်ယူး ပႅမ်း သၢၼ်ၵွၵ်းၸလေႇ ၵွၵ်းပေႇ ၵွၵ်းၶၢႆး ပဵမ်ႇ ႁႃႉ ဢႅပ်ႇၶဝ်ႈ သႃႉ ၵွၵ်းၶဝ်ႈတႅၵ်ႇ ၽိူၼ် ႁႆၶဝ်ႈ ၵွၵ်းၶဝ်ႈ ၵွၵ်းၵိူဝ်။

53. ဢဝ်ႁဵတ်းမေႃႈမူၵ်ႇတူမ်ႈ မူၵ်ႇပဝ်ႇၽႆး ဝၢၼ်ႇ ၵၢၵ်ႇ ၸေႃႉ ထူႇ ၵွၵ်း မႆႉသေႇၶဵဝ်ႈ ဝီ ဝီထတ်း ႁွၵ်ႈ ပိုၼ်ၵၢင်ႇ ႁဵဝ်ႉ ပီႇ ၶိူင်ႈႁႆႇတိုင်ႈ။ 

54. ဢဝ်ၵႄႈႁဵတ်း မွၵ်ႇ မႂ် ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇမႆႉ ႁၢင်ႈ ၵူၼ်း ႁၢင်ႈတူဝ်သတ်း တင်းၼမ်..... 

 55. ဢဝ်ဢိတ်ႇႁဵတ်းၸေႈ ၸေႈၼႃ ၸေႈမၢင် မၢင် ၸေႈပပ်ႉ ၸေႈတႅမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ်.....

56. ၵၢပ်ႇၼႃ ဢဝ်မုင်းႁိူၼ်း ဢဝ်ႁဵတ်းၵုပ်း ဢဝ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈ/ၸ်ႂႉတႅၼ်းၸေႈ ႁေႃႇၶဝ်ႈပုၵ်း/ၶဝ်ႈတမ်ငႃး ႁေႃႇထူဝ်ႇၽူးယၼ်ႈ ႁေႃႇၼမ်ႉဢွႆႈ  ႁေႃႇၼဵင်ႈယမ်း/ၼဵင်ႈႁႅင်ႈ ႁေႃႇၶဝ်ႈဝၼ်း/ၸ်ႂႉတႅၼ်းတွင်(ပလၢတ်ႉသတိၵ်ႉ/ထူင်ၸေႈ)။

 57. ယွတ်ႈမ်ႂမႆႉ ဢဝ်လဵင်ႉတူဝ်သတ်း ၸၢင်ႉ မီ မႃႉ ဝူဝ်း ၵႂၢႆး ၸူင် ယိူင်း မူ ပႄႉ တူဝ်သတ်းလၢႆ"မဵဝ်းတေၵျိူၵ်ႈၵိၼ်။

58. တူၼ်ႈယွတ်ႈမ်ႂၼေႃႇမႆႉမူဝ်ႇ ပဵၼ်ဢႁႃႇရ ထၢတ်ႈ လဵင်ႉတူဝ်ၸ်ႂၵူၼ်း လေႈ ႁဵတ်းၽိုၼ်းၶႄႈ ၽဝ်ႁဵတ်းထၢၼ်ႇၽႆး။

59. ၼေႃႇ တူၼ်ႈ မႂ် ဢဝ်ပွင်း/ၽေႃႇ/လေႃး ႁဵတ်းယႃႈယႃ ပဵၼ်ယႃသႅၼ်ယႃ.....

60. ၵေႃတူၼ်ႈမႆႉမူဝ်ႇ ပဵၼ်တူၼ်ႈတီႈၽုၵ်ႇသွမ်ႈငၢႆႈ ၶုတ်းဢဝ်ႁူဝ်မၼ်း ၶၢႆႉသွမ်ႈ ၶုတ်းလုမ်လိုၵ်ႉ(2/3)သွၵ်ႇ ႁၢင်ႇၵၼ်(2/3)ဝႃး (1/2)ပီะ တေဢွၵ်ႇၼေႃႇမႃး (3/5)ပီะ တေပဵၼ်ၵေႃ ဢႃယူႉယိုၼ်း(6/10/30/100/200)ပီะ ဢုမ်ႈၼႃႈလိၼ် ဢမ်ႇႁ်ႂႈႁႅင်ႈ ႁၢၵ်ႈပူင်းလီ ဢူမ်ၼမ်ႉ ၸွႆႈထတ်းထွင်ပၼ်လူမ်း သၽႃႇဝ (ဢွၵ်ႉသီႇၸျဵၼ်ႉ)ႁ်ႂႈမူတ်းသ်ႂ ႁေႉတၢပ်ႈပၼ် ၽေးသၽႃႇဝ ၼမ်ႉထူမ်ႈလုပ်ႇလွႆ ၽႆးမႆႈပႃႇ လူမ်းထွင်း/ပဝ်ႇ/ၽတ်ႉႁႅင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃတူၼ်ႈမႆႉမူဝ်ႇ တေၸွႆႈႁေႉတၢပ်ႈ/တပ်ႉပၼ်ၶႃႈယဝ်ႉ။

ၶိူင်ႈမိုဝ်းၸႂ်ႉသွႆဢၼ်ဢဝ်မႆႉၵူင်ၸၵ်းႁဵတ်း

1. သၢတ်ႇပေႃႉၶဝ်ႈ
2. သၢတ်ႇၽိဝ်  ဢဝ်သိူဝ်ႇၸွမ်းႁိူၼ်း
3. တႅပ်းဝီး
4. တႅပ်းတုပ်ႉ
5. လူင်ႈ
6. ယွင်ၶဝ်ႈ ၊ လွမ်ႇၶဝ်ႈ
7. ၵူၺ်
8. ပဵတ်ႈ
9. သွင်း
10. ဢႅပ်ႇ
11. ပႅမ်း 
12. သႆး
13. တုမ်ႈ

လိူဝ်သေဢၼ်လႆႈလၢတ်ႈၼေမႃးတၢင်းမူတ်းၼႆႉယဝ်ႉ မႆႉမီးၵူင်ၼႆႉယင်းဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈထႅင်ႈလၢႆလၢႆမဵဝ်းယူႇ။