ၽွၼ်းလီၽၵ်းပိုၵ့်လႅင် CAROT

ၽွၼ်းလီၽၵ်းပိုၵ့်လႅင် carot ပေႃးဢမ်ႇၵိၼ်တေၼႅင်

 သင်လၢတ်ႈလွင်ႈတၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇပၢႆးယူႇလီမႃးၼႆ ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဢၼ်ၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼႆႉ သမ်ႉလွင်ႈယႂ်ႇတွၼ်ႊတႃႇတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆ တေတႅမ်ႈၼႄႁႂ်ႈတႅၵ်ႇတႅၵ်ႇလႅင်းလူးၵွၼ်ႇ။

ထၢတ်ႈပႂ်ႉၸႂ်(Vitamin) ဢၼ်မီးၼႂ်း ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁႂ်ႈတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၶူဝ်ႇလႃႇၸဵၼ်ႇ (Collagen) တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈၶူဝ်ႇလႃႇၸဵၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈၼိူဝ်ႉ(protein) ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼိူဝ်ႉၼင်ၵူၼ်းႁဝ်း ၶဵင်ႈၶႅင်ၼၼ်ႉမဵဝ်းၼိူင်ႈယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈပၼ် လွင်ႈၼိူဝ်ႉၼင်ႁူႇယၢၼ်းသေဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈၸဵဝ်းထဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႊယွမ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ထၢတ်ႈယႃႉယိူဝ်ႇ(Enzyme) ထၢတ်ႈပႂ်ႉၸႂ် လႄႈ ထၢတ်ႈၼိူဝ်ႉ ၸိူဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်တွၼ်ႊတႃႇၵူၼ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ မီးဝႆႉၼႂ်းႁူဝ်ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼၼ်ႉ လိူင်ႇၼမ်ၼႃႇ။ ထၢတ်ႈယုမ်ယႂ်း(Fibers)၊ ထၢတ်ႈပႂ်ႉၸႂ် (B1, B2, B6, Vitamin C, K) ထၢတ်ႈပဵဝ်းတိၼ်း(Biotin)၊ ထၢတ်ႈၽူဝ်သၽြုတ်ႈ (Phosphorus)၊ ထၢတ်ႈသူတ်တႅမ်း (Sodium)၊ ထၢတ်ႈပူတ်ႉထတ်သႅမ်း(Potassium)၊ ထၢတ်ႈတၢႆးမဵၼ်း(Diamine) ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၼႂ်းႁူဝ်ၽၵ်း ပိုၵ်ႉလႅင်ၼၼ်ႉၼမ်တေႉတေႉ။

သင်ႁဝ်းၵိၼ် ႁူဝ်ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်တႃႇသေႇၸိုင် မေႃႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈၶူဝ်လႅတ်ႈသထႂ်းရူဝ်း(Cholesterols) ဢၼ်ဢမ်ႇသႅၼ်ႈသႂ်တီႈၼႂ်းလိူတ်ႈၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်းလႄႈ တေၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉႁၢမ်ႈပၼ် တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းတင်း ၾၢႆႇမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

ထၢတ်ႈၶႃးရူတ်ႉထဵၼ်းၼွတ်း(Carotenoids) ဢၼ်မီးၼႂ်း ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းလိူတ်ႈ ယွမ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။

ထၢတ်ႈပူဝ်းထတ်ႉသုတ်ၶျိၼ်းၼဵတ် (Potash succinate) ဢၼ်မီးၼႂ်းၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼၼ်ႉ မီးလမ်ႉၵတ်ႉ ၼင်ႇယႃႈယႃ ဢၼ်ယူတ်းယႃတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈသုင်ၼၼ်ႉလႄႈ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းယိုင်ႈလိူတ်ႈ(Blood pressure) ယွၼ်ႇတူၵ်းတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈထၢတ်ႈပႂ်ႉၸႂ်(Vitamin-A) ၼႂ်းၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼၼ်ႉ မီးလမ်ႉၵတ်ႉ ဢႅၼ်တီးဢွၵ်သီးတၼ်ႉ(antioxidant) ၶႅမ်ႉၼႃႇလႄႈ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၵႄႇထဝ်ႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၾြီးရတ်ႉတီႊၶိူဝ်ႊ(Free radical)ၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၾြီးရတ်ႉတီႊၶိူဝ်ႊ မီးဝႆႉၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းၼႆၸိုင် ၸၢင်ႊပဵၼ် ၶူမ်း၊ ႁဝ်ႈ၊ ၼိူဝ်ႉၼင်ၵႂ်ႊ၊ ၼိူဝ်ႉၼင်ႁူႇႁမ်း၊ ၼိူဝ်ႉၼင်ဢွၵ်ႇသီလႅင်ႊမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ထၢတ်ႈၶႃႇရူဝ်ႇတဵၼ်း(carotene) ဢၼ်မီးၼႂ်း ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼၼ်ႉ သင်ၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းၵူၼ်းႁဝ်းၼႆ ယဵၼ်းပဵၼ် ထၢတ်ႈပႂ်ႉၸႂ်(Vitamin-A) ၵႂႃႇသေ ၸၢင်ႊၵႅတ်ႇၶႄပၼ် လွင်ႈၸၢင်ႊပဵၼ် တႃၾၢင်းၶမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေဢမ်ႇ ၵႃး လွင်ႈၽေး မၵ်ႉၶိဝ်းလႃႊ(ၾၢႆႇႁၼ်လႅင်း Macular) လူႉသုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႊယွၼ်ႇယွမ်းၵႂႃႇလႆႈတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

ထၢတ်ႈၶႃႇပူဝ်ႇႁႆးတြဵၵ်ႈ(Carbohydrate) ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၾလူဝ်ရႃ(Flora) ၾၢႆႇတူၼ်ႈ ဢၼ်လူႉၼဝ်ႈၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈပဵၼ် ဢၼ်လီမႃးၶိုၼ်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

ထၢတ်ႈပီႊတႃႊ-ၶႃႇရူတ်ႉတဵၼ်း(Beta-carotene) ဢၼ် မီးၼႂ်းၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၸၢင်ႊပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် မၢၵ်ႇႁဵင်းပွတ်ႇ(ၶႅၼ်ႇသႂ်ႇ) လႄႈ တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁဵင်းၵူႊလွင်ႈ ယွမ်းလူင်းယူႇယဝ်ႉ။

 လႆႈႁၼ်မႃးဝႃႈ လွင်ႈၸၢင်ႊၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ဢူတွႆႈမူမ်ႇလၼ်ႊ(မၢၵ်ႇႁဵင်းတဝ်ႈၼူမ်း)ၼႆႉ ၸိူဝ်းၼၢင်းယိင်းၵိၼ်ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ဢၼ်လိပ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ယင်းဢေႇလိူဝ်သေ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၵိၼ်ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင် ႁႃႈပုၼ်ႈ တေႃႇ ပႅတ်ႇပုၼ်ႈ ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။

(ၾၢင်ႉ) ၵိၼ်ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်ၼမ်ၼမ်ၸိုင် ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ သႃႇၼိူဝ်ႉႁဝ်း လိူင်ၵႂႃႇၸူဝ်ႊၶၢဝ်းဢိူဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၾၵ်းဢေ(မႄႈတူဝ်လူင်)ၶဝ် သင်ဝႃႈ ၵိၼ်ၽၵ်းပိုၵ်ႉလႅင်လူၼ်ႉလိူဝ်ၵႂႃႇၸိုင် ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတူၵ်းလႄႈ ဢမ်ႇလီၵိၼ်ၼမ်သႄႈ။

ၾၢၼ်ႊ-A.မႆႇ

Source: Swesone Media Group